هیپوگنادیسم: علائم، علل، تشخیص و راه های درمان آن
هر آنچه که باید در مورد هیپوگنادیسم مردان بدانید
هیپوگنادیسم: علائم، علل، تشخیص و راه های درمان آن/ love magazine
هیپوگنادیسم مردان که با نام کمبود تستوسترون نیز شناخته میشود، زمانی توصیف میشود که بیضهها قادر به تولید هورمون جنسی مردانه تستوسترون، اسپرم یا هر دو نیستند. این میتواند به دلیل اختلال بیضه یا نتیجه یک فرآیند بیماری باشد که هیپوتالاموس و غده هیپوفیز را درگیر میکند.
هیپوگنادیسم میتواند بر بسیاری از عملکردهای اندام تأثیر بگذارد و میتواند تأثیر منفی بر کیفیت زندگی داشته باشد. علائم و نشانهها به زمان شروع، شدت کمبود و اینکه آیا کاهشی در عملکردهای اصلی بیضهها وجود دارد یا خیر، بستگی دارد.
علائم هیپوگنادیسم مردان
هنگامی که هیپوگنادیسم در بزرگسالی ایجاد میشود، اختلال نعوظ میتواند یک علامت برجسته در مردان باشد. کمبود تستوسترون میتواند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کند.
این علائم به موارد زیر بستگی دارد:
- سن شروع
- میزان کمبود تستوسترون
- مدت زمانی که از دست دادن تستوسترون میگذرد
نوجوانان و بزرگسالان جوانی که هنوز بلوغ را کامل نکردهاند، جوانتر از سن تقویمی خود به نظر میرسند. آنها همچنین ممکن است اندام تناسلی کوچک، کمبود موی صورت، بم شدن صدا و مشکل در افزایش توده عضلانی حتی با ورزش را داشته باشند.
هیپوگنادیسم با شروع بلوغ میتواند منجر به موارد زیر شود:
- اختلال در رشد جنسی
- کاهش اندازه بیضه
- بزرگ شدن سینهها
علائم هیپوگنادیسم با شروع در بزرگسالی عبارتند از:
- اختلال نعوظ
- تعداد کم اسپرم
- خلق و خوی افسرده
- کاهش میل جنسی
- بیحالی
- اختلالات خواب
- کاهش توده و قدرت عضلانی
- ریزش موی بدن (شرمگاه، زیر بغل، صورت)
- پوکی استخوان و کاهش تراکم مواد معدنی استخوان
- افزایش چربی بدن
- ناراحتی و بزرگ شدن سینه
- گرگرفتگی
- تعریق
- تمرکز ضعیف و کاهش انرژی
علل هیپوگنادیسم مردان
هیپوگنادیسم در مردان به کاهش یک یا هر دو عملکرد اصلی بیضهها اشاره دارد: تولید اسپرم و تولید تستوسترون. این میتواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد.
هیپوگنادیسم اولیه مردان ناشی از اختلال عملکرد بیضه است که میتواند مادرزادی باشد یا در مراحل بعدی زندگی ایجاد شود. در هیپوگنادیسم اولیه، بیضهها به تحریک هورمونی پاسخ نمیدهند. این میتواند به دلیل یک اختلال مادرزادی مانند سندرم کلاینفلتر یا اکتسابی در نتیجه پرتودرمانی، شیمیدرمانی، اوریون، تومورها یا ضربه به بیضهها باشد.
در هیپوگنادیسم ثانویه، یک بیماری با هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز، غدد اصلی که هورمونها را برای تحریک بیضهها برای تولید تستوسترون آزاد میکنند، تداخل میکند.
شرایطی که میتوانند باعث هیپوگنادیسم ثانویه شوند عبارتند از:
- سوء تغذیه
- بیماری سیستمیک
- استرس
- عوارض جانبی دارو
- سیروز کبدی
- سموم (الکل و فلزات سنگین)
- چاقی مفرط
آندروپوز گاهی اوقات برای توصیف کاهش تستوسترون به دلیل روند طبیعی پیری استفاده میشود. سطح تستوسترون در مردان تا سن ۱۷ سالگی افزایش مییابد. سپس از حدود ۴۰ سالگی، سطح تستوسترون با سرعت ۱.۲ تا ۲ درصد در سال شروع به کاهش میکند.
عوامل خطر هیپوگنادیسم شامل دیابت نوع ۲، چاقی، نارسایی کلیه، HIV، فشار خون بالا، بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) و مصرف داروهای گلوکوکورتیکوئید (استروئیدها)، مواد افیونی یا ضد روان پریشی است.
راه های درمان
درمان جایگزینی تستوسترون میتواند خلق و خو و کیفیت کلی زندگی را در مردان مبتلا به هیپوگنادیسم بهبود بخشد. درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) درمان توصیه شده برای هیپوگنادیسم مردان است.
این دارو معمولاً به صورت ژل موضعی، برچسب پوستی یا تزریقی تجویز میشود. به دلیل خطر بالای عوارض جانبی مانند ناراحتی معده، از اشکال خوراکی تستوسترون استفاده نمیشود.
TRT میتواند بسیاری از علائم و نشانههای هیپوگنادیسم مردان، اگر نگوییم همه آنها، را از بین ببرد. این موارد عبارتند از:
- افزایش میل جنسی
- بهبود خلق و خو
- افزایش تراکم مواد معدنی استخوان
- بهبود کلی کیفیت زندگی
با این حال، خطرات کمی با آن مرتبط است. این ممکن است منجر به بدتر شدن هیپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH)، تسریع سرطان پروستات از قبل موجود و بدتر شدن آپنه خواب و نارسایی احتقانی قلب شود. TRT نباید بدون توجه اولیه به این شرایط شروع شود.
تمام مردانی که از TRT استفاده میکنند، نیاز به ارزیابی پزشکی مداوم برای تعیین پاسخ کافی به درمان دارند. این شامل آزمایش خون منظم و معاینات دورهای رکتوم با انگشت خواهد بود. TRT در مردان مبتلا به اریتروسیتوز، وضعیتی که شامل درصد حجمی بالای گلبولهای قرمز در خون است، منع مصرف دارد.
پاسخ به TRT فردی است و سطح تستوسترون شاخصی برای اینکه چه کسی به TRT پاسخ میدهد و چه کسی پاسخ نمیدهد، نیست. همچنین شایان ذکر است که اگرچه میتواند علائم هیپوگنادیسم را تسکین دهد، TRT باروری را بازیابی نمیکند.
هیپوگنادیسم زنان
هیپوگنادیسم میتواند زنان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در زنان مبتلا به هیپوگنادیسم، تخمدانها سطح پایینی از هورمونهای جنسی زنانه تولید میکنند. این امر بر عملکرد تخمدانها و سیستم تولید مثل تأثیر میگذارد.
علائم شامل بلوغ دیررس و فقدان قاعدگی یا قاعدگی نامنظم است. سینهها ممکن است به طور کامل رشد نکنند و قد ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. این ممکن است به دلیل یک مشکل ژنتیکی، یک بیماری خودایمنی یا طیف وسیعی از عوامل محیطی باشد.
پس از بلوغ، طیف وسیعی از عوامل میتوانند منجر به هیپوگنادیسم شوند، از جمله تومورها، اختلالات خوردن، مشکلات ژنتیکی و جراحیهایی مانند هیسترکتومی. علائم شامل گرگرفتگی، تغییرات خلقی، تغییرات در سطح انرژی و قطع قاعدگی خواهد بود.
راه های درمان
برخی از تغییرات در سبک زندگی میتوانند به افزایش سطح تستوسترون کمک کنند. این موارد عبارتند از:
- کاهش وزن
- ورزش
- مدیریت استرس
- خواب کافی
- اجتناب از الکل
- ترک سیگار
این اقدامات میتوانند به حفظ سطح طبیعی تستوسترون کمک کنند.
روش های تشخیص
اگر فردی در معرض خطر یا احتمال ابتلا به هیپوگنادیسم باشد، پزشک شرح حال پزشکی کاملی از او میگیرد و معاینه فیزیکی، از جمله آزمایش خون انجام میدهد. برای تأیید وجود هیپوگنادیسم باید دو آزمایش خون کلیدی انجام شود.
محدوده طبیعی این آزمایشهای خون کمی متغیر است اما میزان بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ نانوگرم در دسیلیتر (ng/dL) طبیعی در نظر گرفته میشود. در فرد مبتلا به هیپوگنادیسم، سطح تستوسترون پایینتر از محدوده طبیعی خواهد بود.
برای دقت، آزمایش خون باید حداقل دو بار بین ساعت ۷:۰۰ تا ۱۱:۰۰ صبح انجام شود. آزمایشهای اضافی ممکن است برای تأیید تشخیص هیپوگنادیسم لازم باشد.
کلام آخر
آگاهی از هیپوگنادیسم مردان در حال افزایش است اما بسیاری از مردان بالغ مبتلا به این بیماری تشخیص داده نشده و درمان نمیشوند. این امر ممکن است هم بر کیفیت زندگی مردان و هم بر طول عمر آنها تأثیر منفی بگذارد.
هر مردی که فکر میکند ممکن است سطح تستوسترون پایینی داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کند زیرا درمان میتواند بیشتر علائم و خطرات هیپوگنادیسم مردانه را معکوس کند. با این حال قبل از شروع درمان با TRT، همه مردان باید در مورد خطرات و مزایای آن با پزشک خود صحبت کنند.
