پروکتیت و راه های درمان آن
هر آنچه که باید در مورد پروکتیت بدانید
پروکتیت و راه های درمان آن/ love magazine
پروکتیت التهاب پوشش رکتوم است. رکتوم یک لوله عضلانی از روده بزرگ است که مواد زائد از آن عبور میکنند. علائم پروکتیت شامل درد، ترشح و نیاز فوری و مداوم به دفع مدفوع است. این التهاب طیف وسیعی از علل دارد که ممکن است منجر به یک دوره کوتاه پروکتیت یا یک مشکل طولانی مدتتر شود.
هر کسی که مشکوک به پروکتیت است یا علائم غیرمعمولی را مشاهده میکند، باید به پزشک مراجعه کند. نوع درمان پروکتیت به علت اصلی آن بستگی دارد.
این مقاله پروکتیت را با جزئیات بیشتری، از جمله علائم، علل و راه هاید درمان آن مورد بحث قرار میدهد.
پروکتیت چیست؟
پروکتیت نوعی التهاب است که بر پوشش رکتوم تأثیر میگذارد. پروکتیت ممکن است حاد باشد، به این معنی که فرد به دلیل یک علت خاص، علائم را برای مدت کوتاهی دارد. همچنین ممکن است مزمن باشد، که در این صورت فرد علائم را در مدت طولانیتری تجربه خواهد کرد. نوع و شدت علائم اغلب به علت اصلی التهاب بستگی دارد. در هر صورت پروکتیت برای جلوگیری از عوارض نیاز به درمان دارد.
علائم پروکتیت
علائم پروکتیت ممکن است بسته به علت اصلی کمی متفاوت باشد. شایعترین علامت پروکتیت، تنسموس است که همان احساس نیاز به دفع مدفوع است. این احساس معمولاً ناراحتکننده است و حتی پس از استفاده فرد از دستشویی نیز ادامه خواهد داشت. سایر علائم عبارتند از:
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- درد در رکتوم، شکم یا مقعد
- درد هنگام اجابت مزاج
- ترشح یا مخاط مقعد
- مدفوع شل و آبکی یا اسهال
- یبوست
- غدد لنفاوی متورم در کشاله ران
هر کسی که علائمی مانند ترشحات مقعد، خون یا درد را تجربه میکند باید فوراً به پزشک مراجعه کند.
علل پروکتیت
پروکتیت علل مختلفی دارد که ممکن است منجر به پروکتیت حاد یا مزمن شود. علل احتمالی عبارتند از:
- عفونتهای مقاربتی (STIs) مانند سوزاک، کلامیدیا و سیفلیس
- عفونتهای ویروسی مانند تبخال تناسلی
- سایر عفونتها مانند سالمونلا یا عفونتهای باکتریایی که پس از درمان آنتیبیوتیکی رخ میدهند
- آسیبهای ناشی از رابطه جنسی مقعدی
- عوارض ناشی از پرتودرمانی برای سرطان در ناحیه لگن
- بیماری التهابی روده (IBD)، که شامل کولیت اولسراتیو (UC) و بیماری کرون است
راه های تشخیص
برای تشخیص پروکتیت، پزشک در مورد علائم فرد از جمله مدت زمانی که آنها را تجربه میکنند سؤال میکند. آنها در مورد سابقه پزشکی و فعالیتهای جنسی فرد سؤال میکنند. آنها همچنین ممکن است معاینه فیزیکی رکتوم را برای بررسی علائم التهاب انجام دهند.
علاوه بر این پزشک ممکن است آزمایشهایی مانند آزمایش خون، آزمایش مدفوع و کشت رکتوم را تجویز کند که علائم عفونت را بررسی میکند.
اگر پزشک به اختلال یا عوارض گوارشی مزمنتری مشکوک باشد، ممکن است کولونوسکوپی یا پروکتوسکوپی را تجویز کند. این روشها شامل وارد کردن یک لوله نازک و انعطافپذیر به مقعد توسط پزشک برای معاینه رودهها، رکتوم و روده بزرگ است. تشخیص کامل ممکن است زمان ببرد اما یافتن درمان صحیح برای هر فرد مهم است.
گزینه های درمانی
مؤثرترین درمان برای پروکتیت بسته به علت اصلی آن متفاوت خواهد بود. موارد حاد التهاب ممکن است به درمانهای مستقیمتری نیاز داشته باشند که میتوانند پروکتیت را درمان کنند.
اگر یک اختلال مزمن باعث پروکتیت شود، فرد احتمالاً باید به ترکیبی از درمانهای پزشکی و تغییرات طولانی مدت در رژیم غذایی و سبک زندگی خود تکیه کند.
عفونتها:
اگر پزشکان تشخیص دهند که عفونت علت پروکتیت است، داروهایی را برای درمان آن عفونت خاص تجویز میکنند. آنتیبیوتیکها میتوانند به از بین بردن عفونتهای باکتریایی از جمله بیماریهای مقاربتی کمک کنند، در حالی که داروهای ضد ویروسی عفونتهای ویروسی مانند تبخال تناسلی را درمان میکنند.
داروها:
اگر داروی خاصی مانند آنتیبیوتیک باعث التهاب شود، فرد باید مصرف آن را متوقف کند. پزشکان میتوانند داروهای جایگزین تجویز کنند تا فرد بتواند در حین بهبودی به درمان خود ادامه دهد.
آسیب:
پروکتیت ناشی از آسیب مانند رابطه جنسی مقعدی مستلزم آن است که فرد فعالیتی را که باعث التهاب میشود متوقف کند. پزشک همچنین ممکن است داروهایی را برای درمان درد و تسکین اسهال تجویز یا توصیه کند.
پرتودرمانی:
پروکتیت ناشی از پرتودرمانی شایع است. یک مقاله در سال ۲۰۱۵ اشاره میکند که نزدیک به ۷۵٪ از افرادی که تحت پرتودرمانی در لگن قرار میگیرند، علائم پروکتیت حاد را تجربه میکنند، در حالی که ۲۰٪ ممکن است علائم مزمن را تجربه کنند.
پزشکان پروکتیت ناشی از پرتودرمانی را به صورت فردی درمان میکنند. اگر فرد به دلیل پرتودرمانی علائم پروکتیت خفیفی داشته باشد، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشد و علائم ممکن است به خودی خود برطرف شوند.
گاهی اوقات پزشکان ممکن است از تنقیه کورتیکواستروئید برای کمک به علائم یا درد شدید استفاده کنند. این داروها التهاب رکتوم را کاهش میدهند.
پزشک همچنین ممکن است داروهای دیگری مانند سوکرالفات را توصیه کند. این دارو در درجه اول زخم معده را درمان میکند اما ممکن است به علائم پروکتیت کمک کند.
بیماری التهابی روده:
بیماری التهابی روده یک علت طولانی مدت پروکتیت است و افراد مبتلا به این بیماری برای مدیریت علائم به درمان مداوم نیاز دارند.
هیچ درمانی برای IBD وجود ندارد، بنابراین هدف درمان کنترل التهاب، جلوگیری از شعلهور شدن بیماری و کمک به بهبودی بدن است. برای دستیابی به این اهداف، پزشکان ممکن است انواع مختلفی از داروها را توصیه کنند، از جمله:
کورتیکواستروئیدها:
اشکال مختلف کورتیکواستروئیدها ممکن است به کاهش فعالیت سیستم ایمنی در ناحیه مورد نظر و در نتیجه کاهش التهاب کمک کنند. این داروها شامل استروئیدهایی مانند:
- هیدروکورتیزون
- پردنیزون
- متیل پردنیزولون
- بودزونید
تعدیلکنندههای سیستم ایمنی:
تعدیلکنندههای سیستم ایمنی فعالیت کلی سیستم ایمنی را کاهش میدهند. از آنجایی که به نظر میرسد عوامل خودایمنی اغلب در اختلالات مزمن مانند بیماری کرون نقش دارند، این درمان اغلب به کاهش و مدیریت علائم کمک میکند. تعدیلکنندههای سیستم ایمنی رایج عبارتند از:
- متوترکسات
- سیکلوسپورین
- 6-مرکاپتوپورین
- آزاتیوپرین
- آمینوسالیسیلاتها
آمینوسالیسیلاتها، که داروهای 5-ASA نیز نامیده میشوند، به مدیریت التهاب کمک میکنند. این موارد عبارتند از:
- مزالامین
- بالسالازید
- اولسالازین
- سولفاسالازین
- کولیت اولسراتیو
کولیت اولسراتیو نوعی مزمن از بیماری التهابی روده (IBD) است که میتواند باعث التهاب در پوشش روده بزرگ، راست روده یا هر دو شود. در افراد مبتلا به موارد شدید، زخمهای کوچک یا زخمهای باز میتوانند ایجاد شوند.
هیچ درمانی برای کولیت اولسراتیو وجود ندارد اما ترکیبی از گزینههای درمانی میتواند به مدیریت علائم کمک کند.
درمان کولیت اولسراتیو میتواند شامل یک رویکرد چندوجهی برای کمک به پیشگیری یا کاهش شدت شعلهور شدن بیماری و حفظ بهبودی باشد.
داروها:
مشکلات سیستم ایمنی میتواند باعث کولیت اولسراتیو شود. داروهایی که نحوه عملکرد سیستم ایمنی را هدف قرار میدهند، مانند داروهای بیولوژیک و تعدیلکنندههای سیستم ایمنی، ممکن است بخشی از برنامه درمانی باشند. این موارد ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- عوامل ضد اینتگرین مانند ودولیزوماب (انتیویو)
- آنتاگونیستهای اینترلوکین ۱۲/۲۳، مانند یوستکینوماب (استلارا)
- تعدیلکنندههای سیستم ایمنی مانند متوترکسات
- آنتاگونیستهای TNF-α، مانند آدالیموماب یا اینفلیکسیماب
- مهارکنندههای جانوس کیناز (JAK)، مانند آپاداسیتینیب یا توفاسیتینیب
پزشک ممکن است داروهای دیگری از جمله آمینوسالیسیلاتها و استروئیدها را تجویز کند.
تغییرات سبک زندگی:
در حالی که هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد یک رژیم غذایی خاص میتواند به درمان کولیت اولسراتیو کمک کند، برخی از غذاها میتوانند علائم را تشدید کنند. غذاهای پرفیبر و تند میتوانند علائم را در برخی افراد بدتر کنند. پزشک ممکن است حفظ یک رژیم غذایی متعادل را توصیه کند که به کاهش علائم و بهبود زخم کمک میکند.
جراحی:
داروها و سایر مداخلات ممکن است برای برخی افراد مؤثر نباشند. طبق یک بررسی در سال ۲۰۲۱، تقریباً ۲۰ تا ۳۰ درصد از افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو برای بهبود وضعیت خود به جراحی نیاز دارند. برخی از گزینههای جراحی عبارتند از:
- ایلئوستومی، که در آن جراح یک کیسه خارجی را به روده کوچک متصل میکند تا مواد زائد را جمعآوری کند.
- کولکتومی، برداشتن روده بزرگ
- کیسه ایلئوآنال، که در آن جراح یک کیسه داخلی برای اتصال روده کوچک به عضلات مقعد ایجاد میکند.
رژیم غذایی پروکتیت
بسیاری از پزشکانی که افراد مبتلا به اختلالات مزمن مانند IBD را درمان میکنند، تغییرات غذایی را برای پشتیبانی از درمان پروکتیت توصیه میکنند. بسیاری از افراد ممکن است دریابند که یک رژیم غذایی ضد التهابی میتواند به کاهش علائم کمک کند.
علاوه بر این گنجاندن انواع خاصی از مواد غذایی در رژیم غذایی ممکن است برای افراد مبتلا به پروکتیت در طول بهبودی مفید باشد. توصیه کلی این است که یک رژیم غذایی متنوع و غنی از سبزیجات و سایر غذاهای گیاهی داشته باشید تا از مصرف کافی فیبر که دفع مدفوع را آسانتر میکند، اطمینان حاصل شود.
با این حال در افراد مبتلا به بیماری مزمن، رژیمهای غذایی پرفیبر ممکن است علائم را بدتر کنند. بنابراین افراد قبل از ایجاد تغییرات غذایی باید با پزشک مشورت کنند.
برخی از افراد همچنین ممکن است نیاز به اجتناب از محرکهای بالقوه مانند موارد زیر داشته باشند:
- الکل
- غذاهای تند
- کافئین
- فروکتوز
- فرآوردههای شیر
- الکلهای قندی از جمله زایلیتول و سوربیتول
پزشکان همچنین ممکن است مکملهای خاصی را توصیه کنند که ممکن است به کاهش التهاب و سایر علائم کمک کند. این موارد عبارتند از:
- ویتامین C و ویتامین E
- پروبیوتیکها
- اسیدهای چرب امگا ۳
فرد باید همیشه قبل از اضافه کردن هرگونه مکمل به رژیم غذایی خود یا ایجاد هرگونه تغییر شدید در رژیم غذایی با پزشک مشورت کند.
درمان و پیشگیری از موارد بعدی پروکتیت ممکن است نیاز به تغییر سبک زندگی داشته باشد، به خصوص اگر پروکتیت به دلیل آسیب مقعدی یا بیماریهای مقاربتی باشد. این تغییرات سبک زندگی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- استفاده از کاندوم در طول رابطه جنسی مقعدی
- اجتناب از رابطه مقعدی خشن
- صحبت آشکار با هر شریک جنسی در مورد سلامت جنسی خود
پروکتیت در مقابل کولیت
پروکتیت عموماً به التهاب موقت رکتوم یا التهاب مزمن به عنوان بخشی از یک بیماری بزرگتر اشاره دارد. اگر افراد فقط در رکتوم التهاب داشته باشند، پروکتیت است. اگر التهاب در رکتوم و روده بزرگ باشد، کولیت است.
اگر التهاب باعث ایجاد زخم در پوشش رکتوم شود، پروکتیت میتواند به پروکتیت اولسراتیو پیشرفت کند. پروکتیت اولسراتیو نوع خفیفی از کولیت اولسراتیو است.
پروکتیت ممکن است در نهایت به سایر قسمتهای روده بزرگ پیشرفت کرده و به کولیت اولسراتیو تبدیل شود. تخمینها نشان میدهد که حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو، پروکتیت اولسراتیو دارند.
درمان این بیماریها مشابه سایر اشکال IBD است. پزشکان داروهایی را برای کاهش علائم تجویز میکنند و ممکن است تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی را برای حفظ علائم در حالت بهبودی توصیه کنند.
خلاصه
پروکتیت التهاب پوشش رکتوم است و اغلب باعث علائمی مانند درد و نیاز فوری و مداوم به دفع مدفوع میشود. دلایل مختلفی برای پروکتیت وجود دارد. در حالی که بسیاری از موارد پروکتیت ممکن است فقط با درمانهای خفیف برطرف شوند اما همچنان مهم است که برای جلوگیری از عوارض، هرگونه علائمی را به پزشک گزارش دهید.
افراد مبتلا به موارد حاد ممکن است با درمان صحیح در عرض چند هفته بهبود یابند. موارد مزمن ممکن است نیاز به درمانهای طولانی مدت بیشتری از جمله تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی داشته باشند.
